Giriş: Çoğulculuğun ve Bilimsel Kurumsallaşmanın Yüzyılı
20. yüzyıl, psikolojinin modern bir bilim ve uygulama alanı olarak tam anlamıyla kurumsallaştığı, teorik ve metodolojik çeşitliliğin büyük ölçüde arttığı bir çağdır. Bu dönem boyunca çeşitli ekoller doğmuş, çatışmış ve psikolojinin kapsamını genişletmiştir.
Davranışçılık: Bilimi Gözlenebilir Davranışla Tanımlamak
John B. Watson davranışçılığı başlatarak psikolojinin konusunu bilinçten davranışa kaydırdı. B.F. Skinner edimsel koşullanmayı geliştirerek öğrenme süreçlerini açıklamış, Edward Thorndike ve Ivan Pavlov öğrenme teorilerinde öncülük yapmıştır.
Psikanaliz: Bilinçdışı Dünyanın Keşfi
Sigmund Freud bilinçdışı süreçleri ve iç çatışmaları açıklamıştır. Carl Jung kolektif bilinçdışı ve arketipleri, Alfred Adler ise sosyal bağlılık ve üstünlük kompleksini psikolojiye kazandırmıştır.
İnsancıl Psikoloji: Bireyin Özgürlüğü ve Potansiyeli
Abraham Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi ve Carl Rogers’ın danışan merkezli terapisi, bireyin doğuştan gelen potansiyeline ve gelişim yeteneğine vurgu yapmıştır.
Bilişsel Devrim: Zihinsel Süreçlerin Yeniden Doğuşu
1950’lerde başlayan bilişsel devrim, George A. Miller’ın hafıza çalışmaları ve Ulric Neisser’in ‘Cognitive Psychology’ eseriyle kurumsallaşmıştır.
Sosyal Psikolojinin Genişlemesi
Kurt Lewin davranışı birey ve çevre etkileşimi olarak açıklamış, Solomon Asch grup baskısının etkilerini araştırmış, Stanley Milgram otoriteye itaat konusunu deneysel olarak incelemiştir.
Klinik ve Uygulamalı Psikolojinin Gelişimi
20. yüzyılda davranış terapileri, bilişsel terapiler ve uygulamalı psikoloji alanları (endüstriyel, okul, sağlık psikolojisi) hızla büyümüştür.
Sonuç
20. yüzyıl, psikolojinin teorik zenginlik ve bilimsel metodoloji açısından olgunlaştığı, bireyin deneyimlerinin ve çevresel etkileşimlerin derinlemesine incelendiği bir dönem olmuştur.
Kaynakça
· Freud, S. (1900). The Interpretation of Dreams.
· Maslow, A. H. (1943). A Theory of Human Motivation. Psychological Review.
· Miller, G. A. (1956). The Magical Number Seven, Plus or Minus Two. Psychological Review.
· Neisser, U. (1967). Cognitive Psychology.
· Skinner, B. F. (1938). The Behavior of Organisms.
· Watson, J. B. (1913). Psychology as the Behaviorist Views It.
· Rogers, C. R. (1951). Client-Centered Therapy.
· Asch, S. E. (1955). Opinions and Social Pressure. Scientific American.
· Milgram, S. (1963). Behavioral Study of Obedience. Journal of Abnormal and Social Psychology.
· Beck, A. T. (1967). Depression: Clinical, Experimental, and Theoretical Aspects.
