Sorundan Çok Çözüme Odaklanmak
Çözüm Odaklı Kısa Süreli Terapi (SFBT), bireyin geçmişteki sorunlarından çok, şimdiki kaynaklarını ve gelecekteki çözümlerini merkeze alan, yapılandırılmış ve hedef odaklı bir psikoterapi yaklaşımıdır. Terapi; sorunları analiz etmek yerine, bireyin içsel gücünü ve işe yarayan davranışlarını fark etmesine yardımcı olmayı amaçlar.
Tarihçesi ve Kuramsal Temel
SFBT, 1980’li yıllarda Steve de Shazer ve Insoo Kim Berg tarafından geliştirilmiştir. Kuram, aile terapisi, dilbilim, pozitif psikoloji ve sistemik düşünce ile harmanlanmıştır.
Temel ilkeler:
- Değişim daima mümkündür
- Küçük değişiklikler büyük sonuçlar yaratabilir
- Danışanlar çözüm için gereken kaynaklara sahiptir
- Ne işe yarıyorsa onu yapmaya devam etmek gerekir
- “Sorunu” anlamak, her zaman “çözümü” anlamak anlamına gelmez
Terapi Yapısı ve Teknikleri
SFBT genellikle 1–10 seans arasında süren kısa süreli bir modeldir. Her seans çözüm ve hedef odaklı olarak ilerler.
Ana teknikleri:
- Mucize sorusu: “Bu gece bir mucize oldu ve sorun tamamen çözüldü. Sabah kalktığında bunu nasıl anlardın?”
- İstisna soruları: “Bu sorunun yaşanmadığı zamanlar oldu mu? Ne farklıydı?”
- Ölçekleme: “0’dan 10’a kadar bir ölçekte şu an neredesin? Daha yukarı çıkmak için neye ihtiyacın var?”
- Güç ve kaynak hatırlatma: “Bu durumla başa çıktığın başka zamanları hatırlıyor musun?”
- Hedef belirleme: “Ne olması, bu terapiyi ‘başarılı’ kılar?”
Terapist:
- Sorun çözmeyi değil, çözüm konuşmalarını başlatmayı hedefler
- Danışanı “uzman” olarak görür, yönlendirici değil kolaylaştırıcıdır
- Önceki işe yarar davranışları tanımlar, yinelenmesini teşvik eder
Uygulama Alanları
- Depresyon (hafif ve orta şiddette)
- Anksiyete bozuklukları
- Ergenlik sorunları
- Aile içi iletişim problemleri
- Çift terapisi
- Okul temelli danışmanlık
- Kariyer danışmanlığı ve hedef belirleme
- Madde kullanımı, öfke kontrolü gibi davranışsal sorunlar
Güçlü Yönleri
- Kısa sürede etkili ve ekonomik
- Olumlu yönlere odaklandığı için umut verir
- Terapötik sürece hızlı giriş yapılmasını sağlar
- Çocuk, ergen, yetişkin, çift ve ailelerle uygulanabilir
- Çeşitli kültürel ve sosyal gruplara esnek biçimde uyarlanabilir
- Kurumsal danışmanlık, okul ve rehabilitasyon merkezlerinde yaygın biçimde kullanılır
Sınırlılıklar
- Derin psikodinamik ya da travma çalışmaları gerektiren durumlarda sınırlı kalabilir
- İçgörü yerine çözüm arayışına odaklandığı için bazı danışanlara yüzeysel gelebilir
- Kapsamlı kişilik sorunlarında başka terapilerle kombine edilmesi gerekebilir
- Uygulayıcının çözüm odaklı dili iyi kavrayıp içselleştirmesi gerekir
Kaynakça:
- de Shazer, S., & Dolan, Y. (2007). More Than Miracles: The State of the Art of Solution-Focused Brief Therapy. Routledge.
- Berg, I. K., & Steiner, T. (2003). Children’s Solution Work. Norton.
- Kim, J. S. (2008). “Examining the Effectiveness of Solution-Focused Brief Therapy: A Meta-Analysis.” Research on Social Work Practice, 18(2), 107–116.
- European Brief Therapy Association (EBTA). (2023). ebta.eu
- American Psychological Association. (2023). SFBT Overview and Research. apa.org
