Erik Erikson, psikososyal gelişim kuramıyla tanınır. Freud’un psikoseksüel kuramını temel alarak, bireyin yaşamı boyunca sekiz evreden geçtiğini ve her evrede çözülmesi gereken bir kimlik krizinin bulunduğunu öne sürmüştür. Bu evreler, bireyin sosyal çevresiyle etkileşimi içinde gelişir. Kimlik, bağlılık, üretkenlik ve bütünlük gibi kavramları ele alarak, yaşam boyu gelişim modeline güçlü bir psikodinamik perspektif kazandırmıştır.

John Bowlby, bağlanma teorisinin kurucusudur. Çocukların ilk bakım veren kişilerle kurduğu ilişkilerin, sonraki sosyal ve duygusal gelişimleri üzerinde belirleyici etkiler yarattığını öne sürmüştür. Bowlby, bağlanmanın biyolojik bir ihtiyaç olduğunu ve evrimsel temellere dayandığını savunmuştur. Çocukluk dönemindeki bağlanma bozukluklarının, ileri yaşlardaki psikopatolojilerle ilişkili olduğunu göstererek gelişim psikolojisine önemli katkılar sunmuştur.

B.F. Skinner, davranışçılık akımının en etkili isimlerinden biridir. Edimsel koşullanma kuramını geliştirerek, davranışların ödül ve ceza ile şekillendiğini deneysel olarak göstermiştir. Skinner Kutusu adı verilen deney düzeneği ile hayvanların davranışlarını kontrol altında gözlemlemiştir. Pozitif ve negatif pekiştirme gibi ilkeleri öğrenme teorisine kazandırmıştır. Eğitim teknolojisi ve davranışçı terapilerdeki uygulamaları, psikolojinin uygulamalı yönünü güçlendirmiştir.

Lev Vygotsky, sosyokültürel gelişim kuramını ortaya koyarak bilişsel gelişim sürecinde sosyal çevrenin etkisini vurgulamıştır. Ona göre öğrenme, bireyin daha bilgili biriyle etkileşimi sırasında gerçekleşir. Bu bağlamda ‘yakınsak gelişim alanı’ kavramını geliştirmiş, çocuğun mevcut bilgi düzeyi ile potansiyel öğrenme kapasitesi arasındaki farkı açıklamıştır. Vygotsky’nin çalışmaları, işbirlikli öğrenme, rehberlik, ve yapı iskelesi gibi pek çok eğitimsel kavramın

Jean Piaget, bilişsel gelişim kuramının kurucusudur. Çocukların zihinsel gelişim sürecini inceleyerek bunu dört evreye ayırmıştır: duyusal-motor, işlem öncesi, somut işlemler ve soyut işlemler. Piaget’ye göre çocuklar pasif alıcılar değil, bilgiyi aktif olarak yapılandıran bireylerdir. Eğitim psikolojisinde devrim yaratan bu yaklaşım, bireyin yaşına uygun öğrenme yöntemlerinin belirlenmesinde temel bir referans haline gelmiştir.

Anna Freud, çocuk psikanalizi alanının kurucularındandır. Babası Sigmund Freud’un kuramını çocuklara uygulayarak geliştirmiş, savunma mekanizmaları üzerine önemli katkılar sunmuştur. İkinci Dünya Savaşı sırasında savaş mağduru çocuklarla yaptığı çalışmalar, travma ve çocuk ruh sağlığı alanlarına öncülük etmiştir. Eğitim ortamlarında gözleme dayalı çocuk psikolojisi yaklaşımlarını sistemleştirmiştir.

Charlotte Bühler, insanın yaşam boyu gelişimini ele alan ilk psikologlardan biridir. Özellikle gençlik ve yaşlılık dönemleri üzerine yaptığı gözlemlerle gelişim psikolojisinin sınırlarını genişletmiştir. Hümanist psikolojiye önemli katkılar sunmuş, bireyin potansiyelini gerçekleştirme sürecini anlamaya çalışmıştır. Ayrıca yaşlılık döneminde anlam arayışı, üretkenlik ve içsel uyum konularında öncü teoriler geliştirmiştir.

Sabina Spielrein, hem Freud’un hem de Jung’un öğrencisi olmuş ve psikanalitik hareketin erken döneminde önemli katkılar sunmuştur. “Yıkımın yaratıcı nedeni” adlı makalesiyle, Freud’un daha sonra ‘ölüm içgüdüsü’ olarak formüle edeceği kavramın öncüsüdür. Ayrıca çocuk psikolojisi ve dil gelişimi üzerine de kuramsal yazılar üretmiştir. Ne yazık ki çalışmaları uzun yıllar görmezden gelinmiş ancak 20. yüzyılın sonlarında

Karen Horney, psikanalize kültürel ve toplumsal boyutları ekleyen öncü kadın düşünürlerden biridir. Freud’un kadınlara yönelik görüşlerini eleştirerek “penis kıskançlığı” kavramını sorgulamış ve bunun yerine ‘güvensizlik’ ve ‘sosyal baskı’ gibi etkenlere dikkat çekmiştir. Horney, nevrotik kişilik gelişimini açıklamak için insanların çevresine yönelik üç temel yönelimi tanımlamıştır: insanlara yaklaşmak, onlardan uzaklaşmak veya karşı çıkmak. Ayrıca gerçek benlik

Melanie Klein, psikanalitik kurama ‘nesne ilişkileri kuramı’nı kazandırarak önemli bir dönüşüm sağlamıştır. Çocukların oyunları üzerinden bilinçdışı fantezilerini analiz edebileceğini savunarak oyun terapisini geliştirmiştir. Özellikle 0–3 yaş dönemine yoğunlaşarak, annelik figürüyle kurulan ilişkinin bireyin kişiliği üzerindeki kalıcı etkilerini ortaya koymuştur. İç nesne, bölme (splitting), idealize etme ve paranoid-şizoid konum gibi kavramlarla psikanalize erken çocukluk dönemine dair